Câu 131: Người dân có quyền gì khi đất nằm trong quy hoạch treo nhiều năm?

• “Quy hoạch treo” là tình trạng đất đã nằm trong quy hoạch nhưng Nhà nước chậm triển khai.

Theo Điều 76 Luật Đất đai 2024, nếu sau 02 năm liên tục được xác định trong kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện chưa có quyết định thu hồi đất hoặc chưa được phép chuyển mục đích sử dụng đất thì:

• Cơ quan có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện phải xem xét, đánh giá điều chỉnh, hủy bỏ và phải công bố công khai việc điều chỉnh, hủy bỏ việc thu hồi đất hoặc;
• Hủy bỏ việc chuyển mục đích sử dụng đất đối với phần diện tích đất được xác định trong kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện.

Bản án HC-PT, TAND Cấp cao tại Hà Nội: Người dân khởi kiện UBND huyện vì quy hoạch treo nhưng không cho chuyển nhượng. Tòa tuyên UBND phải công nhận quyền chuyển nhượng theo Điều 76 Luật Đất đai.

Câu 132: Khi quy hoạch thay đổi, quyền lợi người dân được giải quyết thế nào?

• Nếu quy hoạch điều chỉnh, đất người dân trước kia thuộc diện thu hồi nhưng nay không còn, thì quyền sử dụng đất được khôi phục đầy đủ.
• Nếu quy hoạch mới mở rộng diện thu hồi, Nhà nước phải ra quyết định thu hồi và bồi thường theo giá đất tại thời điểm thu hồi (Điều 91, 95 Luật Đất đai 2024).

Bản án HC-ST, TAND TP.HCM: Đất hộ dân ban đầu không thuộc diện thu hồi, nhưng sau khi điều chỉnh quy hoạch, Nhà nước đưa vào dự án mở đường. Tòa xác định việc điều chỉnh đúng thẩm quyền, nhưng yêu cầu UBND bảo đảm bồi thường đầy đủ, kịp thời.

Câu 133: Tranh chấp khi quy hoạch treo làm hạn chế quyền xây dựng nhà ở của người dân

• Trong thời gian đất nằm trong quy hoạch nhưng chưa có quyết định thu hồi, người dân vẫn được cấp phép xây dựng có thời hạn (Điều 94 Luật Xây dựng sửa đổi 2020).
• Nếu cơ quan nhà nước từ chối cấp phép mà không có lý do hợp pháp, người dân có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện hành chính.

Bản án HC-PT, TAND Cấp cao tại Đà Nẵng: UBND quận từ chối cấp phép xây dựng cho hộ dân vì đất “quy hoạch treo” hơn 10 năm. Tòa tuyên hủy quyết định từ chối, buộc UBND cấp phép xây dựng tạm thời.

Câu 134: Thu hồi đất theo quy hoạch nhưng không có quyết định bồi thường, hỗ trợ có hợp pháp không?

• Theo Điều 85 và Điều 87 Luật Đất đai 2024, khi Nhà nước thu hồi đất phải đồng thời ban hành:
  • Quyết định thu hồi đất, và
  • Quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
• Nếu chỉ có quyết định thu hồi mà không có phương án bồi thường, quyết định đó trái luật, có thể bị Tòa hủy.

Bản án HC-PT, TAND Cấp cao tại Hà Nội: UBND tỉnh thu hồi đất làm dự án khu đô thị nhưng không ra quyết định bồi thường cho người dân. Tòa tuyên hủy quyết định thu hồi, yêu cầu thực hiện lại đúng trình tự.

Câu 135: Người dân khởi kiện yêu cầu hủy bỏ quy hoạch đất có được không?

• Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là quyết định quản lý hành chính, do UBND lập, HĐND thông qua, cấp trên phê duyệt.
• Người dân không thể yêu cầu hủy toàn bộ quy hoạch, nhưng có thể khởi kiện hành chính về quyết định cá biệt (ví dụ: quyết định thu hồi, giao đất, cho thuê đất).
• Nếu quy hoạch sai thẩm quyền, sai trình tự, người dân có quyền kiến nghị, khiếu nại để cơ quan cấp trên xem xét hủy bỏ hoặc điều chỉnh.