Câu hỏi 16: Khi có tranh chấp ranh giới đất, pháp luật quy định giải quyết như thế nào?
Theo Điều 175 BLDS 2015 quy định Ranh giới giữa các bất động sản: Đó là ranh giới giữa các thửa đất thì được xác định theo thỏa thuận, theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc theo tập quán. Người sử dụng đất có nghĩa vụ tôn trọng, bảo vệ mốc giới chung. Nếu có tranh chấp, cơ quan địa chính sẽ đo đạc, xác minh; nếu không thỏa thuận được thì khởi kiện ra Tòa án.

Thể hiện qua Bản án số 12/2019/DS-ST của TAND huyện Củ Chi (TP.HCM), nguyên đơn cho rằng bị đơn xây hàng rào lấn sang đất mình 0,5m. Sau khi đo đạc thực tế, Tòa xác định ranh đất dựa trên hồ sơ địa chính và buộc bị đơn tháo dỡ hàng rào, trả lại phần đất lấn chiếm.

Câu hỏi 17: Nếu người sử dụng đất liền kề tự ý mở lối đi qua đất của mình thì có được ngăn cản không?

Trả lời:
Được. Theo Điều 254 BLDS 2015 Quyền đối với bất động sản liền kề, chủ sở hữu bất động sản bị vây bọc bởi các bất động sản của người khác có quyền yêu cầu mở lối đi hợp lý ra đường công cộng. Tuy nhiên, việc mở lối đi phải được sự thỏa thuận về vị trí, diện tích và có bồi thường nếu gây thiệt hại. Nếu người liền kề tự ý mở lối đi không có thỏa thuận thì chủ đất có quyền ngăn cản và yêu cầu Tòa án giải quyết.

Thể hiện qua Bản án số 47/2020/DS-PT của TAND tỉnh An Giang: Bị đơn tự ý phá tường rào, mở cửa đi qua đất nguyên đơn để ra đường chính. Tòa án xác định bị đơn có quyền yêu cầu lối đi, nhưng phải thương lượng và bồi thường hợp lý. Cuối cùng, Tòa buộc các bên thỏa thuận mở lối đi rộng 1,5m và bị đơn phải bồi thường giá trị đất cho nguyên đơn.

Câu hỏi 18: Nếu cây trồng, cành cây hoặc rễ cây từ đất liền kề lấn sang đất của mình thì xử lý ra sao?
Theo Điều 265 BLDS 2015 Chấm dứt quyền hưởng dụng, chủ sở hữu đất có quyền yêu cầu người có cây trồng liền kề cắt bỏ cành cây, rễ cây lấn sang. Nếu gây thiệt hại (sập cành, hư hại hoa màu...), chủ cây phải bồi thường.

Thể hiện qua Bản án số 08/2018/DS-ST của TAND huyện Krông Pắc (Đắk Lắk): Cây sầu riêng của bị đơn lấn sang đất nguyên đơn, rễ cây làm nứt nền nhà. Tòa buộc bị đơn phải cắt bỏ cành rễ lấn chiếm và bồi thường 15 triệu đồng chi phí sửa chữa nền nhà.

Câu hỏi 19: Tranh chấp hàng rào, bờ tường giữa hai thửa đất được giải quyết thế nào?

Theo Điều 176 BLDS 2015 Mốc giới ngăn cách các bất động sản, ranh giới có thể được xác lập bằng hàng rào, bờ tường, mương, kênh… Nếu không có căn cứ chứng minh là sở hữu riêng thì mặc nhiên coi đó là tài sản chung. Mỗi bên có quyền, nghĩa vụ ngang nhau trong việc quản lý, sửa chữa. Nếu một bên tự ý dỡ bỏ hoặc xây mới lấn sang đất người khác thì bị coi là xâm phạm quyền sử dụng đất.

Thể hiện qua Bản án số 92/2019/DS-PT của TAND TP.HCM, bị đơn tự ý dỡ bỏ bờ rào chung, xây tường lấn sang đất nguyên đơn. Tòa tuyên buộc bị đơn phải tháo dỡ bức tường, khôi phục ranh giới ban đầu, đồng thời bồi thường 25 triệu đồng chi phí xây dựng lại hàng rào.

Câu hỏi 20: Nếu ranh giới đất trong giấy chứng nhận không khớp với thực tế sử dụng thì giải quyết thế nào?

Theo Điều 137 và 138 Luật Đất đai 2024 Cấp chứng nhận quyền sử dụng đất, trường hợp diện tích, ranh giới trên sổ đỏ khác với thực tế sử dụng thì UBND cấp huyện có trách nhiệm đo đạc, chỉnh lý hồ sơ địa chính. Nếu có tranh chấp, Tòa án căn cứ vào hồ sơ gốc, bản đồ địa chính, mốc giới và quá trình sử dụng thực tế để giải quyết.

Thể hiện qua Bản án số 213/2021/DS-PT của TAND tỉnh Đồng Tháp: Nguyên đơn có sổ đỏ ghi 500m² nhưng thực tế sử dụng chỉ 480m² do sai số đo đạc. Bị đơn cho rằng phần đất 20m² là của mình. Tòa xác định đây là sai sót của cơ quan đo đạc, buộc UBND chỉnh lý sổ đỏ còn 480m² và công nhận phần đất 20m² thuộc về bị đơn.