Câu hỏi 51: Đất của cơ sở tôn giáo (chùa, nhà thờ, đình, miếu) có được cấp sổ đỏ không?

Theo Điều 213 Luật Đất đai 2024 quy định Đất tôn giáo là loại đất Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất cho cơ sở tôn giáo được Nhà nước cho phép hoạt động.

• Cơ sở tôn giáo hợp pháp được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
• Nếu cơ sở chưa được công nhận hoặc đất do cá nhân tự hiến nhưng không làm thủ tục, sẽ khó được cấp sổ đỏ.

Tại Bản án số 92/2019/HC-PT của TAND cấp cao tại Hà Nội: Một chùa xin cấp sổ đỏ nhưng bị từ chối vì chưa có quyết định công nhận là cơ sở tôn giáo hợp pháp. Tòa án giữ nguyên quyết định hành chính, yêu cầu chùa phải hoàn thiện thủ tục pháp lý trước.

Câu hỏi 52: Nếu đất chùa do một cá nhân đứng tên sổ đỏ thì xử lý thế nào?

Thực tế có trường hợp trụ trì hoặc cá nhân đứng tên thay cho chùa. Tuy nhiên, theo pháp luật, đây là đất tôn giáo, không thể là tài sản riêng.

• Nếu có tranh chấp, tòa thường tuyên đất thuộc tôn giáo, không phải của cá nhân.
• Cá nhân chỉ là người đại diện quản lý, không có quyền định đoạt.

Bản án số 37/2018/DS-PT của TAND tỉnh Thái Nguyên: Trụ trì chùa A đứng tên sổ đỏ và tự ý bán một phần đất. Tòa tuyên hợp đồng vô hiệu, xác định đất thuộc tôn giáo, không phải tài sản riêng của trụ trì.

Câu hỏi 53: Đình làng, miếu thờ cúng tổ tiên của cộng đồng có được công nhận đất không?

Có. Theo Điều 39 Luật Đất đai 2024 quy định Quyền và nghĩa vụ của cộng đồng dân cư sử dụng đất, cộng đồng dân cư được Nhà nước giao đất để sử dụng vào mục đích tín ngưỡng (như đình, miếu, nhà thờ họ).

• Quyền sử dụng đất đứng tên cộng đồng dân cư (thường do trưởng thôn, ban quản lý ký).
• Không ai được tự ý chuyển nhượng, tặng cho.

Bản án số 14/2020/DS-ST của TAND huyện Quảng Điền, Thừa Thiên Huế: Một cá nhân chiếm đất đình làng để xây nhà. Tòa tuyên buộc trả lại đất cho cộng đồng dân cư, công nhận quyền sử dụng đất của đình.

Câu hỏi 54: Khi có tranh chấp đất tôn giáo, tòa án hay UBND giải quyết?

Theo Điều 236 Luật Đất đai 2024 quy định Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai, được giải quyết như sau:

• Nếu có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tòa án giải quyết.
• Nếu chưa có giấy tờ, thuộc loại đất tín ngưỡng, tôn giáo, thường do UBND cấp tỉnh quyết định sau khi tham khảo ý kiến Ban Tôn giáo.

Trong Quyết định số 112/QĐ-UBND năm 2017 của UBND tỉnh Quảng Nam: UBND đã bác đơn yêu cầu của một nhóm cá nhân đòi đất chùa, khẳng định đất này thuộc cơ sở tôn giáo được Nhà nước công nhận.

Câu hỏi 55: Nếu trong dòng họ tranh chấp đất nhà thờ họ, đất hương hỏa thì xử lý ra sao?

Theo tập quán, đất nhà thờ họ, đất hương hỏa là tài sản chung của dòng họ, do người đại diện được bầu ra quản lý.

• Không cá nhân nào có quyền chiếm hữu riêng.
• Nếu có tranh chấp, Tòa án sẽ xác định đất thuộc cộng đồng họ tộc, buộc trả lại đất cho dòng họ.

Bản án số 65/2017/DS-PT của TAND tỉnh Hà Tĩnh: Một người trong dòng họ tự ý bán đất nhà thờ họ. Tòa tuyên hợp đồng vô hiệu, công nhận đất thuộc sở hữu chung của họ tộc, giao ban quản lý dòng họ đứng tên.