Câu hỏi 56: Tranh chấp đất thuê khoán của nông trường, lâm trường có thuộc thẩm quyền của Tòa án không?

Theo Điều 31 Luật Đất đai 2024, người được giao đất, cho thuê đất có nghĩa vụ sử dụng đúng mục đích, đúng hợp đồng. Đối với đất do nông trường, lâm trường quốc doanh quản lý, khi xảy ra tranh chấp hợp đồng khoán đất thì đây là tranh chấp dân sự, thuộc thẩm quyền của Tòa án.
Bản án số 46/2019/DS-PT của TAND tỉnh Gia Lai: Một hộ gia đình tranh chấp với Công ty lâm nghiệp về hợp đồng khoán đất trồng cao su. Tòa xác định đây là tranh chấp hợp đồng dân sự chứ không phải tranh chấp hành chính, buộc công ty tiếp tục thực hiện hợp đồng đã ký.

Câu hỏi 57: Đất nông nghiệp được giao cho hộ gia đình, ai là người có quyền sử dụng hợp pháp?

Theo Điều 152 Luật Đất đai 2024, Giấy chứng nhận cấp cho hộ gia đình thì quyền sử dụng đất thuộc về các thành viên trong hộ tại thời điểm được giao đất. Khi định đoạt (bán, tặng cho, thế chấp) phải có sự đồng ý của tất cả thành viên.

Bản án số 08/2018/DS-PT của TAND tỉnh An Giang: Người chồng tự ý bán đất lúa cấp cho hộ gia đình năm 1993. Tòa tuyên hợp đồng vô hiệu vì không có sự đồng ý của các thành viên khác trong hộ.

Câu hỏi 58: Người dân có quyền chuyển nhượng đất trồng lúa cho người khác không?

Theo Điều 47 Luật Đất đai 2024, Cá nhân sử dụng đất nông nghiệp do được Nhà nước giao đất, do chuyển đổi, nhận chuyển nhượng, nhận thừa kế, nhận tặng cho quyền sử dụng đất hợp pháp từ người khác thì chỉ được chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp trong cùng đơn vị hành chính cấp tỉnh cho cá nhân khác và không phải nộp thuế thu nhập từ việc chuyển đổi quyền sử dụng đất và lệ phí trước bạ.

Câu hỏi 59: Tranh chấp đất rừng phòng hộ, rừng đặc dụng được giải quyết thế nào?

Theo Điều 185, 186 Luật Đất đai 2024, quy định về đất rừng phòng hộ và đất rừng đặc dụng: ai được giao, cho thuê, sử dụng; quyền và nghĩa vụ của người sử dụng.

Theo luật: đất rừng phòng hộ và đất rừng đặc dụng được giao hoặc cho thuê cho các đối tượng theo quy định (ví dụ Ban quản lý rừng, cộng đồng dân cư) và người sử dụng đất phải thực hiện đúng chức năng: quản lý, bảo vệ, phát triển rừng.

Nếu xảy ra tranh chấp, các bên phải hòa giải ở cấp xã trước. Sau đó, tuỳ từng trường hợp:

Có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giao đất hợp pháp → có thể khởi kiện tại Tòa án.

Không có hồ sơ đầy đủ → có thể yêu cầu giải quyết tại UBND cấp có thẩm quyền.

Bản án số 21/2019/DS-PT của TAND tỉnh Nghệ An: Một hộ dân kiện Ban quản lý rừng phòng hộ vì bị thu hồi đất rừng đang khoán trồng keo. Tòa tuyên hợp đồng giao khoán hợp pháp, hộ dân buộc phải trả lại đất cho Ban quản lý.

Câu hỏi 60: Khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, việc bồi thường được tính thế nào?

Theo Điều 96 Luật Đất đai 2024, khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân đang trực tiếp sản xuất thì được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất thì bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể tại thời điểm thu hồi.

Khi Nhà nước thu hồi đât, không chỉ được bồi thường bằng loại đất có cùng diện tích hoặc bằng tiền như Luật Đất đai 2013 mà người sử dụng đất bị thu hồi đất nông nghiệp có thể được bồi thường bằng nhà ở, đất khác hoặc bằng tiền; người sử dụng đất ở bị thu hồi có thể được bồi thường bằng đất ở, nhà ở hoặc đất khác; thu hồi đất phi nông nghiệp vẫn có thế được bồi thường bằng đất khác.

Bản án số 12/2020/HC-PT của TAND cấp cao tại TP.HCM: Một hộ dân kiện UBND huyện vì cho rằng mức bồi thường đất lúa quá thấp. Tòa án chấp nhận một phần yêu cầu, buộc UBND phải áp dụng giá đất bồi thường theo bảng giá mới ban hành, cao hơn so với mức cũ.