Vừa qua, có rất nhiều YouTuber người Việt Nam theo Đoàn bộ hành đi Ấn Độ để ghi lại hành trình trên đường. Tuy nhiên, có một số YouTuber được cho là đăng tin sai sự thật, giật tít, câu view, ghim số tài khoản để nhận tiền hỗ trợ. Trong nhóm này có một YouTuber vừa đạt 1 triệu lượt người đăng ký, đồng thời cũng có nhiều video đạt triệu view.

Cụ thể, YouTuber đạt triệu lượt đăng ký đã đăng tải nhiều video công kích, xâm phạm đời tư cá nhân của nhiều người khác tại Malaysia. Đặc biệt hơn, YouTuber này lợi dụng quyền tự do dân chủ để vu khống, quy chụp, đưa thông tin chưa kiểm chứng lên mạng xã hội làm nhiều người bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Anh Trương Minh Phú (ngụ Quận 8, TP.HCM) hỏi:

Nếu xác minh cho thấy, người đưa thông tin lên mạng sai sự thật đang ở nước ngoài, liệu cơ quan chức năng sẽ giải quyết, xử lý như thế nào?

Luật sư Đặng Huỳnh Lộc (Đoàn luật sư TP.HCM) trả lời:

Hành vi đưa thông tin trên không gian mạng phải tuân thủ quy định của Luật An ninh mạng và các văn bản pháp luật có liên quan.

Theo đó, bất kỳ tổ chức, cá nhân nào đưa thông tin sai sự thật trên không gian mạng mà là người Việt Nam, thực hiện hành vi trên lãnh thổ Việt Nam hoặc ở nước ngoài nhưng đưa thông tin sai sự thật về người Việt Nam, tổ chức cá nhân ở Việt Nam thì đều có thể bị áp dụng pháp luật Việt Nam để xử lý.

Khi có đơn khởi kiện hoặc xét thấy cần thiết thì cơ quan chức năng sẽ làm rõ nguồn tin từ tài khoản nào, xác định hành vi chia sẻ, đưa thông tin sai sự thật của các tổ chức cá nhân để xử lý theo quy định của pháp luật.

Trường hợp kết quả xác minh người đưa thông tin sai sự thật đang ở nước ngoài, cơ quan chức năng cũng sẽ liên hệ, mời, triệu tập về Việt Nam để giải quyết; hoặc ủy thác cho cơ quan tư pháp Việt Nam ở nước ngoài; hoặc đề nghị nước sở tại phối hợp theo Hiệp định tương trợ tư pháp; hoặc theo hình thức ngoại giao để làm rõ xử lý theo quy định của pháp luật.

Đối với hành vi đưa tin sai sự thật thực hiện ở Việt Nam hoặc đối với tổ chức, cá nhân người Việt Nam ở nước ngoài, hoặc có liên quan đến tổ chức cá nhân ở Việt Nam sẽ được áp dụng theo pháp luật Việt Nam và áp dụng bằng chế tài hành chính hoặc hình sự. Tùy thuộc vào nội dung thông tin sai sự thật và hậu quả do hành vi đưa thông tin sai sự thật gây ra.

Trường hợp hành vi đưa thông tin sai sự thật gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống cá nhân, đến sức khỏe danh dự nhân phẩm của công dân hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, gây ra dư luận xấu thì người thực hiện hành vi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội: 

Tội “Lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức cá nhân” theo Điều 331 Bộ luật Hình sự, hoặc tội “Vu khống” theo Điều 156 Bộ luật Hình sự, hoặc tội “Đưa thông tin trái phép trên mạng internet” theo Điều 288 Bộ luật Hình sự.

Trong trường hợp hành vi chưa gây ra hậu quả nghiêm trọng, người thực hiện hành vi này cũng có thể bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt có thể đến 30 triệu đồng theo quy định tại Nghị định số 15/2020/NĐ-CP về xử phạt hành chính trong lĩnh vực bưu chính viễn thông, tần số vô tuyến điện.

Ngoài ra, người bị đưa thông tin sai sự thật có thể yêu cầu người thực hiện hành vi bồi thường thiệt hại do danh dự nhân phẩm uy tín bị xâm phạm theo quy định tại Điều 592 của Bộ luật Dân sự năm 2015.

Đối với những người chia sẻ thông tin sai sự thật cũng có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Nếu hành vi là cố ý, biết rõ thông tin là giả, sai sự thật nhưng vẫn cố tình đưa tin thì có thể bị xử lý hành chính hoặc xử lý hình sự tùy thuộc vào nhận thức và hậu quả của hành vi.

Trước đó, ngày 11/9/2020 một YouTuber ở Bắc Giang bị phạt số tiền 7,5 triệu đồng vì đăng tải video “Troll em gái em trai ăn nồi cháo gà nguyên lông và cái kết”. Chưa đầy một tháng sau, ngày 7/10, YouTuber này tiếp tục bị phạt vì video “Troll lấy cắp tiền, đập bể heo đất của em gái, em trai đi ăn chơi và cái kết”. Hai video này được đăng trên nền tảng YouTube với gần 3 triệu lượt theo dõi. Ngoài việc nộp phạt, chủ kênh phải xóa các video vi phạm này.

Năm 2019, kênh YouTube Khá "Bảnh" hay Dương Minh Tuyền với hàng triệu lượt đăng ký cũng bị YouTube xóa, vì có "hành vi tiêu cực, làm tổn hại đến danh tiếng chung của cộng đồng nhà sáng tạo".

Năm 2022, một doanh nhân có tiếng tại TP.HCM bị bắt, sau đó bị TAND TP.HCM tuyên án 3 năm tù về tội “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân” vì đăng tải nhiều video lên nền tảng YouTube.

Liên quan đến vụ án của vị doanh nhân đình đám trên, 1 nữ cựu Nhà báo - cựu Luật sư cũng bị phạt 1 năm 6 tháng tù và 1 cựu Luật sư bị phạt 2 năm tù cùng tội danh trên.

Hiện nay, nhu cầu xem và tạo video ở Việt Nam thời gian qua tăng trưởng mạnh. Theo thống kê của YouTube, Việt Nam hiện có hơn 400 kênh trên một triệu lượt đăng ký. Bên cạnh các kênh YouTube với nội dung hữu ích, nhiều kênh bị đánh giá là nhảm nhí, có thể ảnh hưởng xấu đến người xem.