Khu vực ngai vàng triều Nguyễn trưng bày.

Ngày 24/5/2025, tại điện Thái Hòa, Đại Nội Huế, một cá nhân đã bẻ gãy phần tựa trước tay trái của ngai vàng triều Nguyễn – một bảo vật quốc gia, biểu tượng quyền lực của triều Nguyễn. Sự cố này đặt ra câu hỏi lớn về trách nhiệm quản lý và bảo vệ di sản.

Theo Luật Di sản văn hóa 2001 (sửa đổi, bổ sung năm 2009), các cơ quan quản lý có trách nhiệm bảo vệ, bảo quản, giám sát nghiêm ngặt các hiện vật có giá trị lịch sử. Vậy vì sao sự cố nghiêm trọng này lại xảy ra ngay tại một di tích trọng yếu?

Thiếu trách nhiệm trong công tác bảo vệ

Nhìn nhận từ góc độ pháp lý, sự lỏng lẻo trong quản lý có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Luật Di sản văn hóa 2001, sửa đổi bổ sung năm 2009 và sắp tới là Luật Di sản văn hóa năm 2024 có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong việc bảo vệ di sản văn hóa vật thể. Tuy nhiên, trong trường hợp này, rõ ràng có sự thiếu trách nhiệm trong công tác bảo vệ, giám sát tại di tích.

Luật sư Phan Thành Vũ Luân - Đoàn Luật sư TP.HCM.

Truy cứu trách nhiệm

Luật sư Phan Thành Vũ Luân, thuộc Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh, nhận định rằng vụ việc này đặt ra yêu cầu cần làm rõ trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức liên quan trong công tác bảo vệ di sản. Theo Luật sư, nếu có dấu hiệu thiếu trách nhiệm nghiêm trọng, cơ quan chức năng cần tiến hành rà soát, đánh giá mức độ vi phạm, đồng thời có biện pháp xử lý phù hợp để đảm bảo sự nghiêm minh trong công tác quản lý di sản.

Những cá nhân hoặc tổ chức có chức vụ, quyền hạn nhưng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ được giao, dẫn đến hư hại tài sản có giá trị đặc biệt, hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Hơn thế nữa, tại Điều 360 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017, quy định về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng với mức hình phạt được quy định tại khoản 1 là: phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 05 năm, ngoài ra người phạm tội còn bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Bên cạnh đó, Luật sư Luân cũng nhấn mạnh rằng cần tăng cường giám sát, ứng dụng công nghệ vào việc bảo vệ di sản, đào tạo nhân sự chuyên trách, nhằm nâng cao ý thức và trách nhiệm của các đơn vị liên quan, tránh những sự cố đáng tiếc tương tự trong tương lai. Giải pháp tăng cường bảo vệ di sản có thể áp dụng như:

• Siết chặt công tác quản lý và giám sát tại các di tích.
• Ứng dụng công nghệ bảo vệ hiện vật, như hệ thống báo động, giám sát thông minh.
• Quy định rõ trách nhiệm cụ thể của từng cá nhân, đơn vị liên quan.
• Tăng cường hình phạt đối với các hành vi gây hư hại di sản.

Sự cố lần này chính là hồi chuông cảnh tỉnh cho công tác bảo vệ di sản văn hóa nước nhà. Không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan quản lý mà còn là nhiệm vụ chung của xã hội để giữ gìn những giá trị lịch sử cho thế hệ mai sau.