Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí tại phiên họp thứ 33, chiều 15/5/2024. (Ảnh: A.Đ)

Tăng cường quản lý và giám sát

Quản lý chặt chẽ và giám sát liên tục là yếu tố then chốt trong việc chống lãng phí. Các cơ quan chức năng cần thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả, với các biện pháp kiểm tra và đánh giá thường xuyên. Điều này không chỉ giúp phát hiện kịp thời những hành vi lãng phí mà còn tạo ra sự minh bạch, đảm bảo sử dụng nguồn lực hiệu quả.

Một hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ bao gồm: các quy trình, tiêu chuẩn và công cụ giám sát để đảm bảo mọi hoạt động tuân thủ các nguyên tắc và quy định, ngăn chặn lãng phí từ giai đoạn đầu.Các cuộc kiểm tra định kỳ giúp xác minh rằng không có lỗ hổng trong hệ thống và mọi nguồn lực được sử dụng một cách tối ưu.

Tăng cường minh bạch: Minh bạch tạo dựng niềm tin và đảm bảo công bằng trong việc sử dụng nguồn lực. Công khai báo cáo, kết quả kiểm tra và các biện pháp chống lãng phí thúc đẩy sự giám sát của cộng đồng.

Công nghệ thông tin: Hệ thống giám sát trực tuyến, phần mềm quản lý tài nguyên và công cụ phân tích dữ liệu giúp theo dõi và đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn lực nhanh chóng và chính xác, giảm thiểu lãng phí và tăng cường hiệu quả quản lý.

Đào tạo và nâng cao nhận thức: Các khóa đào tạo, hội thảo và chương trình giáo dục về quản lý nguồn lực và chống lãng phí giúp đảm bảo mọi cá nhân và tổ chức nhận thức được tầm quan trọng của việc này.

Nâng cao nhận thức và trách nhiệm: Việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng là giải pháp quan trọng. Các chương trình tuyên truyền, giáo dục về tiết kiệm và trách nhiệm sử dụng tài nguyên cần được đẩy mạnh qua các kênh thông tin đại chúng, mạng xã hội và hoạt động giáo dục.
Chiến dịch nâng cao nhận thức: Các sự kiện như hội thảo, cuộc thi, triển lãm về tiết kiệm năng lượng, tái chế và sử dụng hiệu quả tài nguyên giúp nâng cao nhận thức cộng đồng. Khen thưởng những cá nhân, tổ chức có thành tích xuất sắc trong tiết kiệm và chống lãng phí tạo động lực thúc đẩy sự thay đổi tích cực.

Giáo dục: Lồng ghép bài học về tiết kiệm, bảo vệ môi trường và chống lãng phí vào chương trình giảng dạy giúp học sinh, sinh viên nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề từ nhỏ.

Vai trò của doanh nghiệp: Các doanh nghiệp cần áp dụng biện pháp tiết kiệm năng lượng, tái chế nguyên liệu và giảm thiểu rác thải, không chỉ bảo vệ môi trường mà còn tạo hình ảnh tích cực. Mỗi người cần thực hiện tiết kiệm điện, nước, và tham gia phong trào bảo vệ môi trường, góp phần làm nên sự thay đổi tích cực.

Áp dụng công nghệ hiện đại

Công nghệ hiện đại tối ưu hóa nguồn lực và giảm thiểu lãng phí. Các doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ tiên tiến, hệ thống quản lý thông minh và tự động hóa quy trình sản xuất. Giám sát, quản lý và tối ưu hóa các hoạt động sản xuất, kinh doanh chính xác và hiệu quả.

Tự động hóa quy trình sản xuất: Giảm thiểu sự can thiệp của con người, tăng cường độ chính xác và tốc độ sản xuất. Sử dụng công nghệ tiên tiến giúp tiết kiệm năng lượng, giảm thiểu tác động môi trường và tiết kiệm chi phí.

Công nghệ thông tin: Các phần mềm quản lý tài nguyên doanh nghiệp (ERP), hệ thống quản lý quan hệ khách hàng (CRM) và công cụ phân tích dữ liệu giúp theo dõi và quản lý hoạt động kinh doanh hiệu quả.

Sáng tạo và đổi mới: Công nghệ khuyến khích sáng tạo và phát triển sản phẩm, dịch vụ tiên tiến. Đầu tư đào tạo và nâng cao kỹ năng cho nhân viên, đảm bảo họ có khả năng sử dụng công nghệ mới hiệu quả.

Chính sách khuyến khích tiết kiệm

Chính phủ cần ban hành chính sách khuyến khích tiết kiệm, sử dụng hiệu quả tài nguyên, như hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp sử dụng công nghệ tiết kiệm, ưu đãi thuế cho dự án tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy nghiên cứu và phát triển công nghệ xanh.

Các cơ quan cần rà soát kỹ lưỡng các lĩnh vực dễ xảy ra thất thoát, lãng phí như quản lý đất đai, tài sản công. Việc nâng cao năng lực quản lý và trách nhiệm của các cơ quan chức năng là yếu tố then chốt.

Trong bài viết “Chống lãng phí”, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nêu ra những giải pháp tập trung vào việc giải quyết triệt để nguyên nhân lãng phí tài sản công và tài nguyên. Trọng tâm là đổi mới việc xây dựng, hoàn thiện và thực thi pháp luật, xuất phát từ thực tiễn, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Các giải pháp này nhằm tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực, giải quyết điểm nghẽn, mở rộng không gian và tạo đà cho phát triển.

Đất đai là một trong những lĩnh vực dễ xảy ra thất thoát, lãng phí.

Điểm mặt những lãng phí

Theo báo cáo của Chính phủ, năm 2024 sẽ tập trung tăng cường giải ngân vốn đầu tư công với mục tiêu đạt trên 95% kế hoạch. Giải pháp bao gồm phân bổ chi tiết và quản lý hiệu quả nguồn lực, nhằm đảm bảo không lãng phí và tối ưu hóa việc sử dụng vốn, góp phần vào tiết kiệm và chống lãng phí.

Ủy ban Tài chính, Ngân sách Quốc hội cho biết công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí đã có chuyển biến tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế. Công tác quản lý, sử dụng ngân sách, giải ngân vốn đầu tư công, triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia và Chương trình phục hồi kinh tế vẫn gặp khó khăn, dẫn đến lãng phí nguồn lực. Việc sử dụng tài sản công chưa tiết kiệm và nhiều vi phạm trong quản lý, sử dụng tài nguyên đất đai, khoáng sản, tài nguyên rừng và nước còn tồn tại.

Chính sách và pháp luật quản lý kinh tế-xã hội vẫn còn thiếu chặt chẽ, đồng bộ và chưa phù hợp với thực tiễn. Một số cơ chế, chính sách chậm được sửa đổi, bổ sung, chưa đáp ứng yêu cầu. Hệ thống định mức kinh tế, kỹ thuật và tiêu chuẩn trong việc sử dụng vốn và tài sản công dù đã cập nhật, nhưng vẫn chưa sát thực tế, dẫn đến thực hiện chưa nghiêm, gây lãng phí.

Hoạt động khai thác khoáng sản trái phép vẫn tiềm ẩn yếu tố phức tạp, gây lãng phí tài nguyên, ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến an ninh, an toàn xã hội.

Theo Bộ Tài chính, việc cắt giảm thủ tục hành chính còn chậm và chưa quyết liệt. Thủ tục hành chính một số lĩnh vực vẫn rườm rà, gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp. Việc sắp xếp, kiện toàn bộ máy còn nhiều bất cập, nhiều công trình công cộng bị hoang hóa.

Phương thuốc đặc trị

Việc "điểm mặt những lãng phí’’ đóng vai trò quan trọng trong việc đưa ra các chính sách chống lãng phí hiệu quả. Bằng cách xác định rõ các lĩnh vực, khu vực và hoạt động gây ra lãng phí, chính phủ và các cơ quan chức năng có thể:

Cần tập trung vào các lĩnh vực dễ xảy ra thất thoát, lãng phí và tiêu cực như quản lý, sử dụng đất đai, tài nguyên, tín dụng, quản lý tài sản công, đầu tư công, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp. Cần sửa đổi, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế-kỹ thuật, đơn giá và chế độ chi tiêu công. Cần rút gọn hơn nữa thủ tục hành chính, tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho các doanh nghiệp, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công và xử lý triệt để các dự án dở dang, chậm tiến độ.

Phải nâng cao chất lượng công tác thanh, kiểm tra, tập trung vào các lĩnh vực dễ xảy ra sai phạm. Tiếp tục kiểm soát chặt chẽ các khoản chi ngân sách nhà nước, thực hiện xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và sử dụng tài sản công, xử lý tốt đơn thư khiếu nại, tố cáo liên quan đến quản lý thực hiện cơ chế, chính sách của Nhà nước; kịp thời biểu dương và khen thưởng những điển hình tiên tiến, thực hiện các biện pháp bảo vệ người cung cấp thông tin phát hiện lãng phí.

Phải tổ chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản một cách công khai, minh bạch; kiên quyết xử lý cán bộ trên địa bàn để xảy ra hiện tượng khai thác khoáng sản trái phép kéo dài mà không xử lý, phù hợp với thời điểm hiện tại năm 2024.

Việc thực hành tiết kiệm và chống lãng phí không chỉ là trách nhiệm của Chính phủ, các cơ quan chức năng mà còn là trách nhiệm của mỗi cá nhân trong xã hội. Chúng ta cần chung tay thực hiện các biện pháp thiết thực, từ việc nâng cao nhận thức, ứng dụng công nghệ, đến việc hoàn thiện khung pháp lý và quản lý chặt chẽ các nguồn lực.

Chỉ khi mọi người đều nhận thức được tầm quan trọng của việc tiết kiệm và chống lãng phí, chúng ta mới có thể xây dựng một nền kinh tế bền vững, phát triển và thịnh vượng. Đó không chỉ là mục tiêu mà còn là cam kết của cả cộng đồng trong hành trình hướng đến một tương lai tốt đẹp hơn cho thế hệ mai sau. Hãy cùng nhau hành động, bắt đầu từ những việc làm nhỏ nhất để tạo ra sự khác biệt lớn lao.