Tại phần 2 chủ đề “Tại sao phải bỏ thuế khoán để hộ kinh doanh lên doanh nghiệp?”, nói về có lợi gì khi bỏ thuế khoán? Ai có lợi? Chi phí có nhiều không? Nếu có thì nhà nước hỗ trợ gì, giải pháp ra sao?...

Cũng với series BỎ THUẾ KHOÁN, chúng ta tiếp tục Phần 3 về chủ đề “Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh online nộp thuế như thế nào?”. Trong Phần 3 này chúng ta tìm hiểu về cách tính tỷ suất thuế phải nộp khi chưa bỏ thuế khoán và khi đã bỏ thuế khoán.

Đồng thời tìm hiểu mức doanh thu quy định phải nộp thuế là bao nhiêu? Khi nào phải đóng VAT, thu nhập cá nhân, môn bài…

Trước đó, hôm 1/6 khoảng 37.000 hộ có doanh thu trên 1 tỷ đồng mỗi năm thuộc một số ngành nghề (ăn uống, khách sạn, bán lẻ, vận tải hành khách, thẩm mỹ, vui chơi giải trí...) phải dùng hoá đơn điện tử qua máy tính tiền kết nối với cơ quan thuế.

Thay vì nộp thuế khoán, tỷ suất thuế phải nộp không thay đổi, chỉ khác là các hộ sẽ phải kê khai và khai trên doanh thu thực tế.

Tuy nhiên, việc chuyển đổi sẽ khiến các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh online phải thực hiện các chế độ kế toán như ghi sổ kế toán (doanh thu, chi phí, quỹ tiền mặt, tiền gửi ngân hàng, nghĩa vụ thuế). Họ cũng phải lập và lưu trữ hóa đơn chứng từ, phiếu thu, chi phát sinh trong kỳ.

Bên cạnh đó, việc kê khai doanh thu với cơ quan thuế sẽ thực hiện hàng tháng hoặc hàng quý, thay vì nộp một lần mỗi năm như hình thức khoán.

Theo quy định, các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh online vẫn phải nộp 3 loại thuế, gồm thuế môn bài, thu nhập cá nhân và giá trị gia tăng (VAT).

Trong đó, thuế môn bài là một loại lệ phí bắt buộc mà các tổ chức, cá nhân, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh online phải nộp hàng năm khi sản xuất, kinh doanh hàng hóa hoặc dịch vụ. Đây là khoản cố định hàng năm, không phụ thuộc vào lợi nhuận của người kinh doanh, mà được ấn định dựa trên vốn điều lệ hoặc doanh thu.

 Cùng với đó, người bán hàng sẽ phải nộp thuế VAT và thu nhập cá nhân nếu có doanh thu từ 100 triệu đồng một năm. Nếu hộ kinh doanh có doanh thu dưới 100 triệu/năm thì không phải nộp thuế VAT và TNCN.

Số thuế được cơ quan quản lý tính trên tổng doanh thu, tỷ lệ thuế VAT hàng hóa, dịch vụ và thu nhập cá nhân, với từng hoạt động kinh doanh.

Chẳng hạn, cá nhân phân phối, cung cấp hàng hóa, kinh doanh online thì thuế phải nộp = doanh thu * (1% thuế VAT + 0,5% thu nhập cá nhân). Còn nếu hộ kinh doanh ăn uống sẽ chịu mức thuế 4,5%, gồm cả VAT và thu nhập cá nhân.

Thí dụ như trước ngày 1/6, một cửa hàng bán lẻ hàng hoá hay cá nhân kinh doanh online được nhân viên thuế xác định mức doanh thu khoán 1 tỷ đồng/năm. Mức thuế hộ này phải nộp 15 triệu đồng/năm, tương đương khoảng 1,25 triệu/tháng (VAT và thu nhập cá nhân).

Sau 1/6, doanh thu của họ sẽ được ghi nhận theo thực tế qua xuất hóa đơn từ máy tính tiền và kê khai, nộp thuế theo tháng hoặc quý. Ví dụ, thực tế mỗi tháng họ bán được 200 triệu đồng, tương ứng thuế là 200 triệu × 1,5% = 3 triệu đồng. Còn nếu họ chỉ bán được khoảng 60 triệu đồng/tháng, mức thuế chỉ còn 900.000 đồng. Các mức này chưa gồm thuế môn bài.

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) đến cuối 2024, cả nước có 3,6 triệu hộ kinh doanh được quản lý thuế, đóng góp gần 26.000 tỷ đồng vào ngân sách. Trong số này, gần 2 triệu hộ đóng thuế khoán, bình quân nộp 700.000 đồng mỗi tháng. Theo lộ trình, Việt Nam sẽ bỏ hình thức thuế khoán với hộ kinh doanh chậm nhất trong 2026, theo yêu cầu tại Nghị quyết 68 (4/5/2025) của Bộ Chính trị.

Những năm qua, thuế khoán được áp dụng như một giải pháp hỗ trợ, phù hợp với điều kiện quản lý, khả năng tuân thủ của hộ kinh doanh. Tuy nhiên, theo lãnh đạo Cục Thuế, hình thức này bộc lộ một số hạn chế, chưa đem lại động lực cần thiết để các hộ kinh doanh phát triển quy mô. Chưa kể, nền kinh tế ngày càng phát triển sẽ yêu cầu càng cao về minh bạch, công bằng trong quản lý thuế.

Thực tế, nhiều hộ kinh doanh quen với nộp thuế khoán nên chưa chú trọng ghi chép sổ sách, minh bạch doanh thu. 

Điều này có thể gây phức tạp với nhiều hộ kinh doanh, đặc biệt những hộ có doanh thu dưới 1 tỷ mỗi năm, khi họ vốn thiếu tư duy về quản trị.

Do đó, giới chuyên môn cho rằng cơ quan quản lý nên có sự thay đổi về chính sách thuế và thủ tục hành chính để thuận tiện cho người nộp thuế, giúp họ dễ dàng chuyển đổi.

Như vậy, qua chia sẻ trên, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh online có doanh thu trong năm trên 100 triệu đồng thì thuộc trường hợp kê khai thuế và nộp 3 loại thuế là: thuế môn bài, thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân.

Ngược lại, nếu doanh thu của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh online từ 100 triệu đồng/năm trở xuống thì không phải nộp thuế.

Còn cách tính thuế phải nộp = doanh thu * (1% thuế VAT + 0,5% thu nhập cá nhân).

Lần sau Phần 4 trong series BỎ THUẾ KHOÁN, chúng ta sẽ tìm hiểu về chủ đề “Mở tài khoản riêng hay nhận tiền mặt, không xuất hoá đơn thì bị phạt thế nào?”.