Cuối năm 1969, Sài Gòn bước vào những ngày se lạnh hiếm hoi.

Buổi sáng, màn sương mỏng còn vương trên những hàng me già dọc đường Duy Tân, Trần Quý Cáp, Phan Đình Phùng. Ánh nắng lên chậm, vàng nhạt như phủ thêm một lớp bụi mịn lên mái ngói cũ và những dãy biệt thự kiểu Pháp còn sót lại từ thời “Khai sáng văn minh”.

Dù cuộc Tiến công nổi dậy lần hai vào tháng 5 năm Mậu Thân đã lùi xa nhưng thi thoảng, từ hướng sân bay Tân Sơn Nhất, từng tốp trực thăng HU-1A vẫn rền vang bầu trời. Xe GMC chở lính Mỹ nối đuôi nhau chạy trên đại lộ Thống Nhất. Còn xe Jeep Quân cảnh vẫn đều đặn tuần tra qua các giao lộ lớn.

Thế nhưng, dưới góc nhìn của biết bao con người, Sài Gòn vẫn là đô thành sôi động nhất để đổ về kiếm sống.

Từ sáng sớm, chợ Bến Thành, Chợ Lớn, Bà Chiểu, Tân Định đã đông nghịt người mua bán. Tiếng rao hàng chen lẫn tiếng còi xe, tiếng máy Honda Dame, Honda 67, Suzuki, Vespa, Lambretta hòa thành thứ âm thanh hối hả của Sài Gòn.

Những chiếc xích lô máy phành phạch len qua dòng xe. Xe lam ba bánh chở đầy khách chạy từ Chợ Lớn lên Bến Thành rồi vòng về Gò Vấp, Bà Chiểu. Trên đại lộ Nguyễn Huệ và đường Tự Do, những chiếc Peugeot 404, Renault, Volkswagen, Fiat bóng loáng của giới nhà giàu vẫn nối nhau lướt qua các khách sạn Caravelle, Majestic, Continental.

Đô la Mỹ, hàng PX, thuốc lá Salem, Marlboro, rượu whisky, đồng hồ, máy ảnh Canon, radio National... từ các kho quân nhu rồi theo đủ mọi con đường chảy ra chợ đen. Những tiệm vàng, tiệm cầm đồ, cửa hiệu kim hoàn và các đầu nậu đổi ngoại tệ vì thế lúc nào cũng tấp nập.

Ban ngày, người ta tất bật làm ăn. Đêm xuống, Sài Gòn lại khoác lên một gương mặt hoàn toàn khác.

Ánh đèn néon xanh đỏ hắt xuống những quán bar trên đường Tự Do, Nguyễn Huệ, Hai Bà Trưng. Tiếng nhạc soul, rock and roll, bolero và twist vang lên từ các máy jukebox.

Trong các snack-bar, lính Mỹ cụng ly với những cô gái Sài Gòn ăn mặc hợp mốt. Váy ngắn, kính mát bản lớn, mái tóc uốn phồng kiểu beehive rồi nhanh chóng chuyển sang kiểu hippy của văn hoá Mỹ đang trở thành xu hướng của giới trẻ.

Thanh niên thành thị chuộng quần ống loe, áo sơ mi bông, áo khoác jean, giày bốt da, dây chuyền bạc và đặc biệt mái tóc dài phủ ót.

Trên bàn làm việc của Thanh tra Trần Tấn Phát lúc đó đã dày thêm hàng chục bản lấy lời khai. Qua lời kể của nhiều nạn nhân, chân dung Điềm Khắc Kim dần hiện lên với những nét khá thống nhất.

Đó là một thanh niên chừng 25 - 27 bảy tuổi. Thân hình nhỏ, cao khoảng 1,60m. Dáng người gầy, thư sinh nhưng nhanh nhẹn. Đặc biệt, hắn có mái tóc dài phủ ót theo đúng mốt hippy đang thịnh hành trong giới trẻ Sài Gòn.

Với vẻ bạch diện thư sinh, mặt mũi không có gì là hầm hố kiểu một tên cướp nên Điềm Khắc Kim thu hút nhiều người khác phái. Đặc biệt hắn có đôi mắt sáng rực như hút hồn người khác. Một ánh mắt có sức thôi miên làm tê liệt con mồi.

Từ những lời khai ít ỏi của nạn nhân do an ninh cung cấp, báo chí Sài Gòn nhanh chóng dựng nên một chân dung đầy huyền bí về Điềm Khắc Kim. Càng ít thông tin xác thực, trí tưởng tượng của các ký giả và dư luận lại càng có dịp “thăng hoa”.

Các nhật báo buổi sáng rồi buổi chiều liên tục khai thác những chi tiết ly kỳ quanh cái tên vừa xuất hiện. Người ta mô tả Điềm Khắc Kim không chỉ là một tên cướp có tài “xuất quỷ nhập thần”, mà còn là kẻ thư sinh to gan, ngạo đời.

Một mình dám đột nhập vô những căn biệt thự, cư xá của cố vấn Mỹ vốn luôn được lính gác, chó béc-giê và hệ thống an ninh bảo vệ nghiêm ngặt. Điều khiến dư luận bàn tán nhiều hơn cả lại không phải những phi vụ cướp bạc triệu, mà là cách hắn lựa chọn nạn nhân.

Sau vụ án tại cư xá Đô Thành, nhiều tờ báo bắt đầu nhấn mạnh rằng Điềm Khắc Kim không hãm hại phụ nữ Việt Nam. Hắn chỉ nhằm vào những bà vợ người Mỹ như một cách trả thù.

Chỉ từ một vài lời khai cùng vô số lời đồn truyền miệng, hình ảnh Điềm Khắc Kim dần được khoác lên chiếc áo của một thứ “tướng cướp nghĩa hiệp”. Có người còn ví hắn như một kẻ sống ngoài vòng pháp luật nhưng vẫn giữ những nguyên tắc rất riêng.

Trong mắt không ít độc giả lúc bấy giờ, hắn hiện lên như một con người vừa hào hoa, vừa ngông cuồng, đi cướp nhà người Mỹ để trả thù cho dân tộc(?!). Cũng tại chính báo chí đã góp phần đẩy câu chuyện đi quá xa.

Sau này có người nói, cũng tại mối tình giữa Lê Văn Minh và Linda Diễm bị tan vỡ mới dẫn tới xuất hiện một Điềm Khắc Kim lạnh lùng, tàn độc như vậy.

Chính cái chết bi thảm của người con gái đó đã khai tử phần người còn sót lại trong Minh con. Kể từ đó, hắn chỉ còn biết sống bằng những cuộc đột nhập, những vụ cướp táo bạo và sự nhục mạ nạn nhân như một cách trút bỏ hận thù.

Cũng chính vì chứng kiến người yêu mình bị giày xéo và vứt ra lề đường như một món đồ phế thải, hắn đâm ra "hóa quỷ".

Từ vũng lầy đau thương đó, một "độc hành đại đạo" đã đứng lên, thề sẽ trả thù và làm nhục nhã cho bất kỳ người vợ Mỹ nào mà hắn đột nhập như một cách trút bỏ hận thù…

Sài Gòn những tháng cuối năm 1969 không chỉ có khói thuốc và tiếng nhạc xập xình, mà còn giấu kín một bóng ma đơn độc mang tên Điềm Khắc Kim.

Rồi nhiều câu hỏi được đặt ra, làm sao một thanh niên nhỏ con, đơn độc lại có thể liên tiếp xuyên thủng những dinh thự tưởng như bất khả xâm phạm rồi biến mất ngay trước mũi cảnh sát và Quân cảnh Mỹ?

Chính sự bí ẩn đó càng khiến cái tên Điềm Khắc Kim trở thành đề tài ăn khách nhất của báo chí thời bấy giờ. Sau mỗi vụ án, các tờ nhật báo lại thi nhau giật những hàng tít “đụng nóc”:

“Cướp nhà người Mỹ giữa trung tâm Sài Gòn!”

“Đích danh thủ phạm: Điềm Khắc Kim!”

“Bóng ma Đ-K-K lại xuất hiện!”

“Tướng cướp cô đơn”

“Tướng cướp sôlô”

Dù rằng chẳng ai có thể xác định được ai là Điềm Khắc Kim giữa thành phố hơn 4 triệu dân thời bấy giờ…

***

Cái tên Điềm Khắc Kim được biết tới cũng chính cái đêm hắn vo miếng giấy quăng lại cho cô gái bán quán bar lấy chồng Mỹ ở cư xá Đô Thành. Hắn không chỉ cướp, mà còn thích thách thức chính quyền.

Tin tức về chân dung phác hoạ Điềm Khắc Kim sau nhiều ngày đăng tải trên báo chí cuối cùng cũng bắt đầu phát huy tác dụng.

Một buổi sáng cuối tháng 12 năm 1969, khi màn sương còn lảng vảng trên những tán me già trước Ty Cảnh sát Đô thành, điện thoại trong phòng Thanh tra Trần Tấn Phát bất ngờ đổ chuông dồn dập.

Đầu dây bên kia là một “ăng ten” lâu năm ở khu Bà Chiểu. Giọng người đàn ông hạ thấp đầy khẩn trương:

— Thưa Thanh tra... tôi vừa thấy một đứa giống hệt Điềm Khắc Kim như báo đăng. Tóc dài phủ ót, dáng thư sinh, nhỏ con, mặc áo bông, quần ống loe. Nó đang lảng vảng gần khu chợ...

Trần Tấn Phát lập tức đứng bật dậy. Suốt nhiều tháng trời, đây là đầu mối rõ ràng nhất ông từng nhận được.

Không đầy 10 phút sau, ba chiếc Jeep của Ty Cảnh sát Đô thành đã lao vun vút trên đường Phan Thanh Giản. Còi hụ xé tan không khí buổi sáng cuta Sài Gòn. Những người bán hàng ven đường ngơ ngác nép sát vỉa hè. Đám trẻ đánh giày bỏ cả hộp đồ nghề chạy theo nhìn đoàn xe lao vun vút.

Chiếc Jeep dẫn đầu thắng gấp trước một quán cà phê nhỏ đầu đường Chi Lăng. Qua ô cửa kính, Thanh tra Phát nhìn thấy một thanh niên đang ngồi quay mặt vô trong. Mái tóc dài phủ ót, áo sơ mi bông và quần ống loe màu sẫm.

Dáng người nhỏ, thư sinh, giống hệt những gì cơ quan an ninh cung cấp cho báo chí để đăng tải trước đó. Ông khẽ giơ tay ra hiệu. Hơn 10 cảnh sát mặc thường phục đồng loạt tản ra, lặng lẽ khép kín mọi lối thoát.

Người thanh niên vẫn bình thản nhấp từng ngụm cà phê đen. Thỉnh thoảng anh ta khẽ đưa mắt nhìn ra đường như đang quan sát điều gì. Chính vẻ điềm nhiên đó càng khiến Trần Tấn Phát tin rằng Điềm Khắc Kim sẽ đưa tay chịu trói.

Thường những tên cướp tầm thường khi thấy động thường bỏ chạy. Chỉ có kẻ từng nhiều lần qua mặt cảnh sát mới giữ được vẻ bình thản đến vậy.

Không khí căng như dây đàn. Một viên cảnh sát mặc đồ sơ vin bước nhanh tới người mặc áo bông:

— Ngồi yên!

Người thanh niên giật mình quay đầu. Ngay khoảnh khắc đó, 4 - 5 cánh tay đã đồng loạt khống chế. Chiếc còng sắt lạnh ngắt bập vào hai cổ tay người thanh niên giữa ánh mắt kinh ngạc của hàng chục người đang uống cà phê.

Chỉ ít phút sau, tin "bắt được Điềm Khắc Kim" lan khắp Sài Gòn. Không ít người dân hiếu kỳ kéo tới đứng chật cả con đường. Có người còn vỗ tay. Có người reo lên:

— Bắt được rồi!

— Tướng cướp cô độc đã bị bắt?

Chỉ hơn 10 phút, hàng trăm người đã đứng ken kín hai đầu con đường. Vài tờ báo vội cử phóng viên tới quán cà phê lấy tin. Nhóm khác tới Ty Cảnh sát Đô thành chờ chụp được hình Điềm Khắc Kim để đăng độc quyền…

Trong phòng hỏi cung, Thanh tra Trần Tấn Phát lặng lẽ quan sát người thanh niên trước mặt. Quả thật, nếu chỉ nhìn thoáng qua, anh ta gần như trùng khớp với chân dung mà hàng chục nạn nhân mô tả.

Nhưng chỉ một lúc thẩm vấn, linh cảm nghề nghiệp của ông bắt đầu báo động. Từ ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ, lời nói của “Điềm Khắc Kim” không có vẻ gì “sát thủ”.

Càng không có vẻ gì của một kẻ từng nhiều lần đối mặt hiểm nguy nhưng anh ta cứ một mực khai mình là Điềm Khắc Kim.

Thanh tra Phát đưa ra hàng loạt chi tiết chỉ hung thủ thật mới biết thì người thanh niên này bắt đầu lúng túng. Mồ hôi bắt đầu túa ra trên trán:

— Mày vô căn biệt thự ở Xóm Chùa bằng cửa trước hay cửa sau?

Người thanh niên đáp ngay:

— Cửa sau.

Trần Tấn Phát lắc đầu. Ông biết mình vừa loại được một nghi can.

Bởi trong toàn bộ hồ sơ điều tra, chi tiết hung thủ leo từ mái hiên xuống ban công tầng hai chưa từng xuất hiện trên bất kỳ tờ báo nào… Vậy là mọi nghi ngờ đều được làm rõ.

Đó chỉ là một tay thợ hớt tóc hơn hai mươi tuổi ở Gò Vấp. Vì thường xuyên theo dõi về tin tức của Điềm Khắc Kim nên đâm ra mê. Trong đầu hắn nung đúc lúc nào cũng biến mình thành Điềm Khắc Kim cho oai.

Hôm đó hắn lên Bà Chiểu mua phụ liệu tóc về xài thì bị “ăng ten” nhận lầm vì quá giống chân dung Điềm Khắc Kim trên báo. Ngặt một nỗi tay này là còn khẳng định mình là Điềm Khắc Kim nên Ty Cảnh sát Đô thành bị hố nặng.

Kết quả tay thợ hớt tóc bị đòn bầm dập và qua đêm nuôi muỗi mới được về nhà…

Khi biết cảnh sát bắt nhầm, mấy phóng viên lặng lẽ xếp máy bỏ về. Một số tờ báo buổi chiều đã in bản tin "Điềm Khắc Kim sa lưới" phải vội vàng thu hồi.

Trong Ty Cảnh sát Đô thành, không khí nặng chịt, một cái gai sờ sờ đó mà không cách nào gỡ bỏ.

Thanh tra Phát đứng rất lâu bên cửa sổ. Ngoài sân, nắng cuối năm đã lên vàng rực trên những tán me già. Ông châm một điếu Bastos, rít thật sâu rồi chậm rãi nhìn về phía bản đồ Sài Gòn treo kín trên tường.

Hơn 4 triệu con người đang sống giữa đô thành này. Chỉ cần vài nghìn thanh niên để tóc phủ ót, mặc quần ống loe và áo bông giống nhau cũng đủ khiến mọi cuộc truy lùng trở nên rối loạn.

Ông bỗng hiểu ra một điều. Báo chí đã vô tình giúp Điềm Khắc Kim có thêm hàng trăm "bản sao". Muốn bắt được hắn, không thể tiếp tục đi tìm một mái tóc hippy hay một dáng thư sinh…