Chương 14: Tan rã

Cuối tháng 4 năm 1975, tiếng đại pháo dội về từ ngoại thành mỗi đêm một gần hơn. Không khí Sài Gòn đặc quánh như một tấm mền ướt nặng trùm lên ngực từng người dân. Các tòa nhà công sở rung lên vì những bước chân vội vã đang kiểm đếm hồ sơ.

Quân đội Sài Gòn tan hàng từng mảng. Binh lính bỏ quân trang ngổn ngang giữa đường. Giới lãnh đạo Sài Gòn chen nhau xếp hàng trước cổng phi trường Tân Sơn Nhứt. Họ mong giành được một vé để rời quê hương, tìm cơ hội sống sót ở một nơi nào đó.

Buổi chiều hôm ấy, mây thấp như muốn sà xuống mái các toà nhà cao tầng ở Sài Gòn. Đại lộ Thống Nhất kẹt cứng xe. Tiếng kèn, tiếng la, tiếng khóc hòa lẫn trong mùi xăng dầu, mùi khói bụi.

Nhiều thùng hồ sơ bị quẳng vội bên lề, giấy tờ bay tứ tung như đàn chim tung cánh hoảng loạn. Trên ban công một trụ sở, lá cờ vàng ba sọc đỏ run rẩy trong gió nóng, lung lay mà như sắp rơi.

Trong biển hỗn loạn đó, Chợ Lớn – trái tim của cộng đồng người Hoa – căng như dây đàn. Những người Hoa kiều già từng trải qua thời nội chiến ở quê hương, giữa Quốc Dân Đảng - đứng đầu là Tưởng Giới Thạch và Đảng Cộng Sản – đứng đầu là Mao Trạch Đông.

Rồi tới cái thời Thổ cải - phong trào tiêu diệt giai cấp địa chủ, phân phát lại ruộng đất do Mao Trạch Đông phát động - nên nhiều người hiểu rất rõ điều gì đã ập tới cho mình.

Còn ở Chợ Lớn này, cộng đồng người Hoa hiểu rằng một thời đại sắp cáo chung.

Buổi sáng, chợ vẫn họp nhưng không còn tiếng rao lanh lảnh như trước. Người bán nói nhỏ, người mua trả giá qua loa. Nhiều bao gạo được kéo sát vào các góc, các thùng hàng được che bạt kín hơn thường ngày.

Ai cũng làm như mọi thứ vẫn bình thường, nhưng ánh mắt thì luôn liếc ra đầu hẻm, như chờ một dấu hiệu không ai muốn nghĩ tới.

Trong tiệm trà lâu năm ở đường Đồng Khánh, mấy ông già Hoa kiều ngồi quanh bàn đá. Trà nguội dần mà không ai buồn châm thêm nước. Một người có chòm râu bạc thở dài:

— Lịch sử quay lại rồi.

Người kia đáp bâng quơ:

— Lần này không biết mình chạy đi đâu.

Không ai nói tiếp, bầu không khí càng ảm đạm thêm. Bởi họ từng bỏ quê chạy loạn, từng dựng nghiệp từ hai bàn tay trắng, từng sống sót qua bao lần hoạn nạn. Nhưng cái cảm giác lần này thì khác. Nó không ồn ào, không hoảng loạn. Nó lặng mà nặng quá!

Trong những căn nhà mặt tiền, két sắt được mở ra để kiểm đếm. Giấy tờ, sổ sách được phân loại. Có thứ đem chôn dưới nền nhà, có thứ đốt ngay ở sau bếp. Mùi giấy cháy lẫn mùi nhang khói phảng phất khắp con đường.

Bên ngoài trời, không khí nóng hầm hập. Hơi nóng hòa với bụi đường, làm cho người ta càng thêm khó thở. Chợ Lớn chìm trong thứ ánh sáng nóng rát, ngày cũng như đêm.

Xa xa, từ hướng trung tâm Sài Gòn, tiếng trực thăng quần thảo trên bầu trời.

Ở Chợ Lớn người ta đang thu xếp.

Có người ra đi, có người chọn ở lại. Người ở lại họ thu mình lại, chờ đợi. Chờ xem con sóng lịch sử sẽ cuốn đi bao nhiêu, và ai sẽ còn trụ vững lại sau cùng.

Đêm xuống Sài Gòn tắt bớt đèn, nhưng không ngủ. Trên nóc những căn nhà thấp, người ta ngồi bó gối, lắng nghe từng tiếng nổ xa xa để đoán vận mệnh.

Khu Chợ Lớn đèn lồng vẫn sáng lẻ loi, ánh đỏ nhạt hắt lên những cánh cửa khép hờ. Kho hàng im lìm, nhưng phía sau là két sắt đã được niêm phong, những sổ cái được buộc dây cẩn thận.

Trong đêm đặc quánh đó, Sài Gòn nín thở. Bánh xe lịch sử đang lăn chậm mà nặng, sẽ nghiến qua bao phận người. Và ở những căn phòng kín, kẻ ở người đi. Mỗi quyết định đều được trả giá bằng cả một đời phía sau.

Mỗi lần thời thế đổi thay, họ lại tìm cách thích nghi để tồn tại, nhưng lần này mọi chuyện khác hẳn. Lần này là chế độ mới khác nữa.

Các thủ lĩnh Tam Hoàng tổ chức một cuộc họp tối mật. Chỗ gặp gỡ không phải Đại Thế Giới hoa lệ ngày nào, bởi tòa nhà ấy đã bị chính quyền Ngô Đình Diệm trưng thu từ năm 1955, giờ chỉ còn là phế tích.

Họ tụ họp tại một dinh thự im lìm của Trần Tề, một trong ba Sơn Chủ cuối cùng còn lưu lại Sài Gòn. Tòa nhà tối om, rèm dày kéo kín, ánh đèn vàng le lói như trong một tang lễ.

Được mệnh danh là vua bột ngọt, Trần Tề nay đã già, tóc bạc như cước nhưng mắt vẫn sắc lẹm như lưỡi dao. Y ngồi ở vị trí chủ tọa, nhìn xuống đám huynh đệ phía dưới.

Trong năm vị Sơn Chủ lừng lẫy thời hoàng kim, nay chỉ còn ba. Hai người đã chết, một kẻ cao chạy xa bay sang Hồng Kông từ biến cố lật đổ Ngô Đình Diệm.

Trong căn phòng lớn lát gạch bông cũ, chiếc bàn gỗ mun được đặt ở giữa. Mặt bàn bóng lên vì năm tháng sử dụng quá nhiều. Trên tường treo bức tranh Quan Công cưỡi ngựa Xích Thố. Ánh mắt trông trang nghiêm lạnh nhìn xuống như chứng giám cho một buổi họp lần cuối cùng.

Phía sau lưng Trần Tề đang ngồi có cái tủ thờ. Trên đó có ba lư hương thờ ba vị. Có lẽ là tổ tiên của y. Khói nhang từ lư hương tỏa ra mỏng, quyện với mùi trà Phổ Nhĩ đặc trưng, tạo thành thứ không khí vừa trang nghiêm vừa u uất.

Tại cái bàn gỗ mun, ba Sơn Chủ cùng vài Hương Chủ thân tín ngồi quây quần thành hình cái cung. Không khí nặng nề như một đám tang. Không ai mặc đồ sặc sỡ, dù họ cũng dùng y phục truyền thống của quê hương. Tất cả đều chọn màu tối, kín đáo. Họ như muốn thu mình lại trước cơn sóng đang dâng bủa ngoài kia.

Một Hương Chủ chạc tuổi ngủ tuần, mặt còn nét bặm trợn của dân giang hồ Chợ Lớn, sốt ruột hỏi:

— Giờ mình tính sao, Sơn Chủ?

Trần Tề chưa trả lời. Y quay lại, đưa mắt nhìn lên bàn thờ. Ba nén nhang đã cháy gần tàn, tro rơi nhẹ xuống mặt bàn. Khói mỏng lơ lửng, như không muốn tan.

Ngoài trời, gió nổi lên. Rèm dày khẽ lay, ánh đèn vàng chao nhẹ, hắt bóng những người đàn ông già nua lên tường, dài và méo mó. Những cái bóng đó từng bao trùm cả Chợ Lớn, từng khiến nhiều người phải cúi đầu.

Giờ thì họ đang run rẩy.

Trần Tề gõ nhẹ các đầu ngón tay lên bàn. Tiếng động khô khốc từng hồi nhỏ nhỏ vang lên giữa sự im lặng chết người. Y chậm rãi nói, từng từ từng chữ như khắc vào không khí:

- Ngộ đã chuẩn bị từ lâu rồi. Ngộ có cái tài khoản ở Hồng Kông và cái ở Singapore. Vàng bạc ngộ cũng cất giấu ở đó.

Một Hương Chủ khác, người từng coi mảng đòi nợ lắc đầu:

- Đi đâu? Đi bằng gì? Vé máy bay bây giờ hết sạch, ai cũng tranh nhau một đường sống. Chúng ta có tiền nhưng lúc này chỉ là giấy lộn…

Trần tề giảng giải:

- Chúng ta đi bằng đường biển. Ai muốn theo ngộ, ngộ lo liệu, nhưng phải đi ngay lập tức, không còn thời gian do dự.

Một Hương Chủ khác đồng tình:

- Phải đi thôi. Ở lại chỉ có con đường chết hoặc mục xương trong tù. Bọn Cộng Sản sẽ không bao giờ dung thứ cho loại người như chúng ta.

Vài người gật đầu lia lịa. Họ biết đây là chiếc phao cứu sinh cuối cùng. Nhưng cũng có người chần chừ vì cả đời gắn bó với Chợ Lớn, với nhà cửa, gia đình. Vứt tất cả để lưu vong lần nữa nơi đất khách quê người không phải quyết định dễ dàng.

Người ngồi bên tay phải Trần Tề là “vua dệt vải – sắt thép” Lý Long Thân. Y có dáng cao gầy, hai bàn tay đan vào nhau, im lặng không nói gì.

Còn “vua lúa gạo” Mã Hỷ ngồi bên trái. Mã Hỷ có khuôn mặt rủng mỡ nhưng ánh mắt thì mệt mỏi. Y nhấp ngụm trà rồi đặt tách xuống nghe cộp. Mã Hỷ định nói gì đó nhưng lại thôi.

Trần Tề đưa mắt nhìn từng người một. Ánh mắt y không còn uy lực của thời huy hoàng, nhưng vẫn đủ để khiến người đối diện phải né tránh.

— Ngộ muốn biết… bây giờ anh em tính sao?

Câu hỏi nghe nhẹ nhàng nhưng ý nghĩa lại nặng trịch như hòn đá thả vô giếng sâu. Cũng không ai trả lời.

Mã Tề ngồi sát mép bàn bên trái, cạnh Mã Hỷ. Lưng y hơi còng, hai bàn tay gầy guộc đặt lên đầu gối. Mỗi lần y thở, lồng ngực phồng lên xẹp xuống thấy gian khổ.

Thân hình y giờ chỉ còn bộ xương khô, da mặt xanh xao, dấu vết của bệnh tật dày vò. Y là người từng một thời ra vô dinh Gia Long, từng mặc cả với Ngô Đình Nhu việc bán thuốc phiện và các động mại dâm, giờ phải vịn ghế mới đứng vững.

Mã Tề ho khan, cất giọng khàn đặc:

- Dù họ là ai đi nữa… họ cũng phải ăn, phải uống, phải mặc… phải hưởng thụ tiện nghi vật chất. Trước mắt, chúng ta không nên manh động. Chỉ ít lâu nữa thôi, mọi thứ sẽ trở lại như cũ.

Bên ngoài, gió thổi xào xạt qua hàng cây trước dinh thự của Trần Tề. Rồi lan tới toà nhà, làm mấy cánh cửa gỗ rung lên, phát ra âm thanh kẽo kẹt. Xa xa, một tiếng nổ vọng lại, trầm và đục như tiếng trống báo canh cuối.

Cuối cùng Mã Hỷ cũng lí nhí:

— Tụi mình quen sống trong bóng tối. Nhưng lần này, bóng tối nó khác.

Lý Long Thân thở dài:

— Chợ Lớn đã cưu mang mình…

Mã Tề nói những ai ở lại phải nằm yên mà thở, quên hết quá khứ. Đốt sạch mọi giấy tờ liên quan tới hội. Hãy chôn vàng bạc thật sâu, sống như người dân thường, đừng phô trương, đừng gây chú ý. Biết đâu vài năm nữa, khi tình hình yên ổn lại có cơ hội ngóc đầu dậy.

Nghe thì lạc quan nhưng ai cũng hiểu đó chỉ là hy vọng hão huyền. Chế độ mới không dễ bị qua mặt. Họ sẽ lật từng viên gạch, đào từng gốc rễ để tìm những kẻ từng nhúng chàm, từng làm ăn phi pháp, cái giá phải trả chắc chắn rất đắt.

Trần Tề trầm ngâm hồi lâu, rồi đưa tay vuốt nhẹ mép bàn. Chỗ có những vết trầy xước chằng chịt như bản đồ của một thời chinh chiến. Cuối cùng, y nói giọng nhỏ nhưng rõ từng chữ:

— Vậy thì ai đi được thì đi. Ai ở lại thì phải xóa dấu vết cho sạch.

Không khí trong phòng chùng xuống. Những ông vua không ngai từng khuynh đảo cả một nền kinh tế, giờ ngồi đó như mấy lão già đang tính đường thoát thân trước cơn nước sắp lớn.

Ngoài kia, Sài Gòn vẫn còn đèn, nhưng ánh sáng đã đổi màu. Nó không còn là thứ ánh sáng của phồn hoa, mà là ánh sáng của những ngày cuối, chập chờn và bất an.

Cuộc họp tan lúc nửa đêm. Từng người lặng lẽ rời đi trong bóng tối, chẳng ai dám chắc còn ngày tái ngộ. Trần Tề ngồi lại một mình trong căn phòng trống trải, mắt nhìn ra cửa sổ. Chợ Lớn bây giờ đã mất vẻ náo nhiệt. Nhiều cửa hiệu đã đóng cửa then cài, nhiều gia đình cũnh đã di tản.

Y miên man nghĩ về quá khứ, từ gã trai nghèo kiết xác vươn lên thành vua bột ngọt, thành Sơn Chủ Tam Hoàng. Rồi y nắm trong tay nhiều tiền tài và quyền lực. Y đã sống cuộc đời mà bao kẻ mơ ước, nhưng giờ tất cả sắp tan thành mây khói. Y phải bỏ lại tất cả, để trốn chạy như tội phạm.

“Có đáng không?”, Trần Tề tự hỏi.

Tất cả máu đã đổ, tội ác đã gây ra, liệu có đáng để đổi vài chục năm phú quý đã qua không? Y tần ngần, không tìm được câu trả lời.

***

Ngày 30 tháng 4 năm 1975, xe tăng quân Bắc Việt húc đổ cổng Dinh Độc Lập. Sài Gòn hoàn toàn thuộc về chính quyền mới.

Buổi trưa hôm đó, khi đài phát thanh phát đi lời tuyên bố đầu hàng, người ta ùa ra đường, người người cười nói vui buồn lẫn lộn. Cờ mới được treo vội vã lên ban công, lên mái hiên. Những chiếc xe tăng còn phủ bụi đường lăn bánh chậm rãi qua các đại lộ, xích sắt nghiến lên mặt nhựa nghe rợn tai.

Nhưng ở Chợ Lớn, không ai reo hò. Các con đường quen thuộc như Đồng Khánh, Hồng Bàng, Khổng Tử vắng hơn thường lệ. Cửa tiệm khép kín. Đèn lồng đỏ treo trước hiên cũng bị hạ xuống từ lúc nào, chỉ còn lại những móc sắt trơ trọi tòn ten trong gió.

Người Hoa ở Chợ Lớn không ra đường xem xe tăng. Họ đứng sau cửa sổ, sau cánh cửa gỗ dày, nhìn qua khe hở. Trong những căn nhà sâu hun hút, phía sau quầy buôn bán, két sắt được khóa thêm một lần nữa. Sổ sách bị xé ra từng trang, quăng vào lò than đang cháy dở.

Trong dinh thự của Trần Tề, rèm vẫn kéo kín. Căn phòng hôm họp kín mấy ngày trước giờ trống trơn. Bàn gỗ mun đã được phủ khăn. Bức tranh Quan Công vẫn treo đó, nhưng ba nén nhang trước bàn thờ đã tắt từ đêm qua, chỉ còn tro lạnh.

Ngoài kia, Sài Gòn đổi tên. Biển hiệu đổi màu. Luật lệ đổi chủ. Bánh xe lịch sử tiếp tục lăn, không cần biết ai từng giàu, ai từng có quyền lực.

Đối với Tam Hoàng, ngoại trừ một số nhanh chân chạy ra nước ngoài thì số còn lại nằm im thở khẽ, theo dõi tình hình.

Trần Tề đã biến mất vào đêm 29 tháng 4 năm 1975. Y lên một con tàu lớn cùng gia quyến và vài tay chân thân tín. Con tàu chất đầy vàng bạc, lầm lũi rẽ sóng ra khơi trong màn đêm.

Y gặp may, không bị phát hiện, không bị sóng biển nhấn chìm.

Sau nhiều ngày lênh đênh, gia quyến y được tàu buôn ngoại quốc cứu và đưa tới Singapore.

Nhưng Mã Tề thì khác...

Đêm 29 rạng sáng 30 tháng 4, khi những chiếc trực thăng cuối cùng còn quần thảo trên bầu trời Sài Gòn, người của y cũng đã chuẩn bị sẵn đường đi. Một chiếc tàu nhỏ neo kín đáo dưới vàm sông Soài Rạp.

Vàng đã được chia thành từng thỏi bọc vải dầu. Lộ trình sang Hồng Kông rồi Đài Loan – tất cả đều đã tính toán kỹ lưỡng nhưng Mã Tề không gật đầu. Và cũng do một phần y đang bị bịnh.

Y ngồi lặng trong căn phòng tối, nghe tiếng đại bác vọng về từ xa lộ hướng cầu Rạch Chiếc. Trên bàn là tách trà đã nguội. Y nói chậm rãi, như thể đang giảng giải cho đám đàn em nôn nóng:

- Chạy đi đâu? Dù họ là ai chăng nữa thì cũng phải ăn, phải uống, phải mặc.

Đám thuộc hạ nhìn nhau. Có kẻ không tin. Có kẻ sợ hãi. Nhưng không ai dám cãi.

Mã Tề tin rằng cơn sóng nào rồi cũng lặng. Y đã sống qua thời Pháp, qua thời Nhật, qua những năm loạn lạc Bình Xuyên, qua bao lần đổi chủ. Mỗi lần như vậy, kẻ nóng ruột nhất thường chết trước. Kẻ biết nằm im mới sống lâu.

- Trước mắt không nên manh động”, y nói thêm - Chỉ một thời gian ngắn thôi, tất cả sẽ trở lại như cũ.

Sáng 30 tháng 4, khi xe tăng húc đổ cổng Dinh Độc Lập, Mã Tề không đứng sau rèm nhìn lén như nhiều người Hoa khác. Y ngồi xếp bằng trong phòng khách, áo dài sẫm màu, tay lần chuỗi hạt.

Mã Tề kêu người nhà hạ hết biển hiệu tiếng Hoa ngoài cửa tiệm, cất đèn lồng vào kho. Sổ sách quan trọng đem chôn dưới nền gạch sau bếp. Vàng không chuyển đi nữa, mà chia nhỏ, giấu rải rác ở các nhà bà con.