Ngành thủy sản tiếp tục ghi nhận sự tăng trưởng trong hoạt động xuất khẩu
 

Sản xuất, cung ứng gặp khó khăn

Hiện tại 19 tỉnh, thành phía Nam đang thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị 16/CT-TTg nhưng cũng là nơi tập trung tới 70% sản lượng nuôi trồng, chế biến thủy sản cả nước; trong đó, cá tra tập trung 100% tại Đồng bằng sông Cửu Long với sản lượng 1,55 triệu tấn, sản lượng tôm trên 780.000 tấn chiếm 85% sản lượng tôm cả nước; các sản phẩm khai thác là 1,74 triệu tấn, chiếm 47% sản lượng thủy sản khai thác toàn quốc.

Các hoạt động sản xuất thủy sản cơ bản đến nay vẫn đang được duy trì. Ước tính riêng trong quý III/2021, tổng sản lượng thủy sản của cả vùng đạt khoảng 1,45 triệu tấn; trong, đó nuôi trồng là 1 triệu tấn và khai thác 450.000 tấn.

Ông Nhữ Văn Cẩn, Vụ trưởng Vụ Nuôi trồng thủy sản (Tổng cục Thuỷ sản) cho biết, nuôi trồng và khai thác thủy sản của các tỉnh Nam bộ vẫn đáp ứng đủ nguồn cung cho tiêu dùng và xuất khẩu. Tuy nhiên, hoạt động sản xuất đang phụ thuộc vào khâu chế biến và tiêu thụ. Các doanh nghiệp chế biến đang nổ lực duy trì sản xuất để đảm bảo cung ứng sản phẩm tiêu thụ nội địa và các đơn hàng xuất khẩu, nhưng cũng đối mặt với rất nhiều khó khăn về vấn đề thu hoạch, vận chuyển, duy trì hoạt động chế biến trong điều kiện phòng chống dịch nghiêm ngặt.

Theo Phó Giám đốc Sở NN và PTNT tỉnh Đồng Tháp Huỳnh Tấn Đạt, tỉnh chủ yếu phát triển nuôi trồng thủy sản nước ngọt như cá tra, cá điêu hồng, ếch; trong đó cá tra có sản lượng lớn mỗi tháng lên tới 40.000-50.000 tấn. Tuy nhiên, các doanh nghiệp, hộ liên kết đang gặp khó khăn trong việc thu hoạch vì sản lượng lớn, thời gian thu hoạch kéo dài, trong khi lực lượng thu hoạch phải đảm bảo giãn cách và tuân thủ các yêu cầu phòng chống dịch.
 

Bộ NN & PTNT sẽ thường xuyên ghi nhận những khó khăn về chi phí duy trì sản xuất của doanh nghiệp và sớm đề xuất Chính phủ có cơ chế hỗ trợ giá điện, giảm lãi suất ngân hàng, khoanh nợ, giãn nợ cho các doanh nghiệp
 

Ông Lê Hữu Toàn, Phó Giám đốc Sở NN và PTNT tỉnh Kiên Giang chia sẻ, hiện tỉnh có 2.000 tấn tôm càng xanh đến thời kỳ thu hoạch và số lượng lớn nhuyễn thể chưa tìm được đầu ra. Những sản phẩm này thường được tiêu thụ tại các hệ thống nhà hàng, quán ăn, tuy nhiên do yêu cầu phòng chống dịch các đầu mối này phải đóng cửa, ngưng hoạt động .

Chế biến thủy sản cũng đang đối mặt thách thức lớn bởi trước dịch COVID-19, tỉnh có 30 nhà máy sơ chế, hiện nay đã có 18/30 nhà máy chế biến phải ngừng hoạt động do không đáp ứng được yêu cầu sản xuất “3 tại chỗ”. Số nhà máy còn lại cũng phải cắt giảm hơn 50% số lao động, dẫn đến công suất sơ chế, chế biến thủy sản toàn tỉnh giảm sút đáng kể.

Trong khi đó, ông Trần Hoàng Nhật Nam, Phó Giám đốc Sở NN và PTNT tỉnh Tiền Giang cho hay, mỗi ngày Tiền Giang thu hoạch khoảng 200 tấn thủy sản các loại, trong đó nhu cầu tiêu thụ trong tỉnh chỉ ở mức 67 tấn, còn lại hơn 130 tấn cần vận chuyển đến các địa phương khác, chủ yếu là về TP Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, việc thu hoạch, vận chuyển thủy sản liên tỉnh ngày càng khó khăn do nhiều địa phương siết chặt kiểm soát phòng chống dịch.

Mặt khác, quy định thời gian ra đường từ 6 giờ sáng -18 giờ hàng ngày, cộng với thiếu nhân lực, khiến việc thu hoạch, sơ chế thủy sản bị chậm, số lượng tôm, cá quá ngày thu hoạch tồn lại trong ao khá nhiều. 
 

Chế biến tôm đông lạnh xuất khẩu tại nhà máy của Công ty Thuỷ sản Minh Phú Hậu Giang  
 

Khẩn trương gỡ khó ngay trong đại dịch

Các doanh nghiệp đề xuất ngành nông nghiệp và các ngành liên quan sớm tháo gỡ các khó khăn bất cập trong quản lý và kiểm soát dịch bệnh. Đại diện Công ty TNHH Cỏ May (Đồng Tháp) cho biết, dù doanh nghiệp đã nỗ lực để tổ chức sản xuất “3 tại chỗ”, song nguy cơ xuất hiện ca mắc COVID-19 vẫn rất cao do phải duy trì đội ngũ vận chuyển nguyên liệu, hàng hóa thường xuyên. Do đó, doanh nghiệp đề xuất ưu tiên tiêm vaccine cho đội ngũ lao động thường xuyên di chuyển như lái xe, đội nhân công thu hoạch thủy sản của địa phương. 

Mặt khác, phần lớn thủy sản nước ngọt như cá rô phi, cá điêu hồng, lươn, ếch được tiêu thụ qua các chợ đầu mối lớn ở TP Hồ Chí Minh, hiện các chợ này đã đóng cửa, khiến tình trạng nuôi sản xuất thì ùn ứ. Vì vậy, cần xem xét tổ chức các điểm tập kết, trung chuyển thủy sản giữa các tỉnh với TP Hồ Chí Minh để việc lưu thông hàng hóa được thông suốt, vẫn đảm bảo an toàn phòng chống dịch.

Bà Trương Thị Lệ Khanh, Chủ tịch Công ty CP Vĩnh Hoàn nhấn mạnh, mặc dù những khó khăn trong vận chuyển đường bộ đã từng bước được tháo gỡ, song vận chuyển, lưu thông đường thủy chưa được chú trọng. Trong khi đó, việc thu hoạch, vận chuyển thủy sản giữa các vùng nuôi với nhà máy chế biến bằng phương tiện đường thủy đang rất phổ biến.

Theo bà Khanh, cần có sự trao đổi, thống nhất về việc kiểm soát dịch tại các chốt ở các địa phương trong vùng, tránh tình trạng có nơi cho phép tài xế có giấy test nhanh COVID-19 âm tính di chuyển, có nơi yêu cầu phải có xét nghiệm PCR. Bộ Y tế cần có hướng dẫn kiểm soát dịch bệnh đối với những người đã tiêm đủ 2 mũi vaccine, có thể kéo dài thời hạn giấy xét nghiệm COVID-19 so với người chưa tiêm vaccine.
 

Một Cty xuất khẩu thủy hải sản với không khí sản xuất khẩn trương trước  thời điểm đợt dịch covid-19 bùng phát
 

Thứ trưởng Bộ NN và PTNT Trần Thanh Nam khẳng định, các doanh nghiệp ngành thủy sản đang nỗ lực hết sức để duy trì sản xuất “3 tại chỗ”; trong đó nhiều doanh nghiệp chấp nhận bỏ ra chi phí lớn chỉ để đảm bảo đúng tiến độ các đơn hàng xuất khẩu. Vì vậy, Sở NN các tỉnh, thành cần sâu sát, thường xuyên nắm bắt những khó khăn, bất cập trong việc thực hiện song song hai mục tiêu kiểm soát dịch COVID-19 và duy trì sản xuất, động viên doanh nghiệp cho doanh nghiệp hoạt động, đảm bảo vận hành chuỗi thủy sản liên tục.

Theo Thứ trưởng Trần Thanh Nam, vấn đề lưu thông hàng hóa đã được Bộ Giao thông Vận tải tháo gỡ  bằng văn bản 7820/BGTVT-VT về việc tạo thuận lợi cho vận chuyển hàng hóa và phòng, chống dịch COVID-19 ban hành ngày 30/7. Do đó, Sở Nông nghiệp và Sở Giao thông Vận tải các tỉnh, thành chủ động phối hợp để cấp bộ nhận diện, giấy giới thiệu cho phương tiện vận chuyển hàng hóa.

Về phía Tổ công tác đặc biệt của Bộ NN và PTNT tại TP Hồ Chí Minh sẽ phát huy vai trò cầu nối, hỗ trợ các đơn vị cung ứng thủy sản với các doanh nghiệp thu mua, tiêu thụ để giải quyết đầu ra cho lượng thủy sản tươi sống của các địa phương. Song song đó, Bộ sẽ thường xuyên ghi nhận những khó khăn về chi phí duy trì sản xuất của doanh nghiệp và sớm đề xuất Chính phủ có cơ chế hỗ trợ giá điện, giảm lãi suất ngân hàng, khoanh nợ, giãn nợ cho các doanh nghiệp.